Stilstaan bij een van de grootste sprekers aller tijden. Hoe kreeg Martin Luther King zijn boodschap onder de aandacht?
En in dit geval niet zomaar een boodschap, maar het doel om rassendiscriminatie te beëindigen met vreedzame middelen. King's speech in augustus 1963 was de start van een beweging die niet meer te stoppen was.
De spreektechnieken die King gebruikte zijn nog steeds actueel.
Van de speech 'I have a dream' kun je veel leren.
In het boek Resonate van Nancy Duarte vind je een 4 pagina's vullende analyse. Per minuut laat zij zien hoe de tekst danst door de afwisseling tussen beschrijvingen van de huidige situatie en hoe het ook kan zijn. Een van de krachtigste structuren voor een presentatie.
refereren aan bekende literatuur en politieke statements
Je ziet precies wanneer King applaus krijgt
Zelfs in verschillende gradaties; klappen en juichen tegelijk. Hij was een meester in het gebruik van tempowisselingen die uiteindelijk leidden tot een gepassioneerd einde waarin hij de toekomst schetst.
Uit de volgende anekdote blijkt wat een geïnspireerd man Martin Luther King was.
Iedere spreker zou zeer tevreden zijn met de eerste 10 minuten van deze speech. King echter vond dat hij het publiek nog niet genoeg had bereikt. Sinds een aantal maanden speelde in zijn hoofd de metafoor van de droom. Zijn vrouw Mahalia Jackson, die op het moment van de speech naast hem stond, voelde dat King nog niet tevreden was. Zij gaf hem het laatste zetje en drong aan om het verhaal van de droom te vertellen. De laatste 6 minuten sprak hij volledig vanuit zijn hart.
Laat je inspireren door de woorden van Martin Luther King
Elke derde woensdag van mei is het verantwoordingsdag ook wel “gehaktdag” genoemd. Het kabinet legt dan verantwoording af over de financiën en het beleid van vorig jaar.
De dag ervoor wordt een persconferentie gegeven. De kans voor de minister van Financiën om een goede indruk te maken bij de pers.
Minister Jan Kees de Jager had 15 minuten de tijd om het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2010 toe te lichten. Een uitgelezen moment om verantwoordingsdag onder de aandacht te brengen. En bovendien een kans om de burger te informeren over wat er het afgelopen jaar gebeurd is met de belastingcenten.
Voor ministers en kamerleden is het vrij ongebruikelijk, zo niet verboden om in de Kamer Powerpoint te gebruiken.
Terwijl dat juist een mooie ondersteuning kan zijn voor het presenteren van ingewikkelde informatie. De Jager gebruik in zijn toelichting tijdens de persconferentie in Nieuwspoort wel een Powerpointpresentatie.
Het was dé gelegenheid om het Ministerie, het beleid van deze regering en zichzelf te profileren.
De Jager is een zelfverzekerd spreker. Helaas heeft hij een verhaal (meegekregen?) dat niet in orde is.
De Jager had veel meer uit zijn 15 minuten persconferentie kunnen halen.
De beeldpresentatie doet afbreuk aan zijn verhaal in plaats dat het zijn gesproken tekst versterkt.
Een aantal punten die zijn verhaal aanzienlijk krachtiger kunnen maken.
Afstemmen op je publiek
Wat is het doel van deze persconferentie? Wie is het publiek? Wat is dé kernboodschap? Welke kop staat boven dit artikel, een kop die de pers zo overneemt?
Om een boodschap bij het publiek aan de man te brengen, moet hij eenvoudig gebracht worden.
Het kan zijn dat het Ministerie van Financiën de persconferentie alleen richt op de pers, die het vervolgens vertaalt voor haar lezers. Maar aangezien het ook op de publiekswebsite en op youtube staat, wordt ook de burger rechtstreeks geïnformeerd.
Afstemmen op je publiek betekent ook geen jargon. Ergens in het verhaal hoor ik “assimileren”, “gefrontload” en “begrotingen unbiast maken”.
Ik heb geen idee wat het betekent (en of ik het goed geschreven heb).
Een krachtig begin
Van het begin af aan moet je de aandacht van het publiek pakken, anders ben je het kwijt. Dat kan door een voorproefje te geven van wat er gaat komen, bijvoorbeeld door te starten met de kernboodschap.
De start van De Jager:
“dan begin ik gewoon met, als jullie naar sheet 1 kijken, dat is het voorblad en daarbij kan ik natuurlijk even allereerst memoreren dat 2010 een turbulent jaar is geweest, dat zie je ook heel mooi in sheet 2 voorgespiegeld, daar is eigenlijk een soort timeline van 2010 van het turbulente jaar aangegeven….”
Stemgebruik
Doordat het veelal een opsomming van feiten is, klinkt het vrij monotoon. De Jager heeft een mooie stem, waar hij veel meer mee kan doen.
Een verhaal met een begin, middenstuk en slot brengt automatisch met zich mee dat er meer intonatie te horen is.
Er zijn weinig pauzes in zijn presentatie. Met een pauze creëer je denktijd voor jezelf als spreker, maar geef je ook het publiek de gelegenheid om het gezegde tot zich te nemen. Dit verhaal heeft meer punten en pauzes nodig, want het is voor de gemiddelde kijker ingewikkelde materie.
Contact met het publiek
Een groot deel van de presentatie kijkt De Jager naar zijn papier, dat is zonde, want daarmee verbreekt hij steeds het contact met zijn publiek. Ik denk dat 75% van de keren dat hij op het papier kijkt, dat niet nodig is. Hij is goed genoeg ingevoerd in de materie.
Powerpointsheets met beelden
De eerste sheet bevat een opsomming. Daarna volgt een aantal prima sheets met grafieken. Ze bevatten geen overbodige informatie en met kleuren is eenvoudig en helder weergeven hoe de vork in de steel zit.
Helaas eindigt de presentatie met 4 overvolle sheets met tekst.
Een sheet met impact bevat een beeld (wat ook een grafiek of diagram kan zijn) met eventueel een kernachtige boodschap of een korte quote. Een beeld versterkt het gesproken woord.
Liefst geen logo’s op de sheets. Iedereen weet dat De Jager van de overheid is. In de handout, die iedereen mee naar huis neemt, kun je wel op elke pagina vermelden wat de bron is.
Een remake van de sheet over het noodfonds zou er bijvoorbeeld zo uit kunnen zien.
Een krachtig einde
Houd de energie vast tot het moment dat je achter de coulissen bent verdwenen. Kijk het publiek aan en eindig net zo krachtig als je bent begonnen. Spreek de laatste zinnen uit en pak dan je papieren en loop zelfverzekerd van het toneel.
De laatste woorden van de minister zijn: “dat was het, dank je wel..”.
Het valt mij op dat veel sprekers niet ademen, tenminste, niet op de juiste manier.
Dit komt omdat we veel tijd zittend doorbrengen. Ademhalen is lastiger als je zit en helemaal als je ingezakt zit. Je hebt de neiging om oppervlakkig te ademen en net genoeg lucht naar binnen te laten komen om te blijven leven.
Een goede ademhaling laat je stem beter tot z'n recht komen.
Het zorgt ervoor dat je stem krachtig overkomt, waardoor je autoriteit uitstraalt.
Het helpt ook om binnen de zinnen klemtonen aan te brengen, hard en zacht spreken af te wisselen of pauzes te houden. Die spreektechnieken zijn nodig om het publiek te overtuigen of de regie te nemen in een interviewgesprek.
Ademhalen kun je overal oefenen.
Hoe vaker je je ademhaling oefent hoe sneller je (onbewust) beter ademt.
Een voorbeeld van een ademhalingsoefening. Neem een grote ademteug en laat de lucht als het ware naar binnen vallen, helemaal tot onder je navel. Je voelt en ziet je buik opzetten. Laat vervolgens de lucht langzaam in ca. 30 seconden via je mond weer ontsnappen. Houd je schouders stil.
Herhaal dit enkele keren en doe het meerdere keren per dag.
Hou voor gewoonte om niet te veel woorden op één adem uit te spreken.
Doe je dat wel, dan eindigen de laatste woorden van je zin zachter en lager. Als een zinkend bootje.
Soms hoor je verhalen die maar achter elkaar doorgaan. Je krijgt als toehoorder nauwelijks de tijd om na te denken over wat er wordt gezegd of het volgende dient zich al aan.
Een goed getimede pauze is een krachtige techniek in een presentatie om je toehoorders geboeid te houden bij jouw verhaal.
We zijn geneigd om stiltes op te vullen.
Maar juist die pauze zorgt voor extra aandacht.
Aan het begin zorgt een pauze ervoor dat iedereen stil wordt. Kijk iedereen in de zaal aan en zeg niets totdat mensen uitgepraat zijn. Een pauze aan het begin heeft iets spannends voor het publiek.
Wacht tot het muisstil is en start dan (natuurlijk) met een bijzondere opening.
Een pauze levert de spreker een adempauze op en het publiek denktijd. Luisteraars kunnen even laten bezinken wat je hen net hebt verteld. Voor zo’n korte pauze kun je in je hoofd tot 3 tellen.
Een pauze middenin het verhaal zet het publiek in de startblokken voor het punt dat je gaat maken. De kernboodschap. Deze dringt dan extra goed tot de luisteraars door.
In het begin voelt het misschien vreemd en ook wel spannend om een pauze in te lassen.
Ik vind het één van de makkelijker aan te leren spreektechnieken en het waard om bij je eerstvolgende presentatie eens extra op te oefenen.
In maandblad “Onze Taal” van juni 2009 wordt het verschil in toespraken door ministers van 20 jaar geleden en nu besproken. Er worden een aantal opvallende verschillen geconstateerd.
Vroeger verschilden toespraken niet veel van beleidsnota's. Die één op één kopie zorgde natuurlijk voor droge verhalen, met veel te veel details en uiteindelijk steeds minder media aandacht.
Voor ministers worden toespraken tegenwoordig geschreven door speechschrijvers. Dit geldt ook voor directeuren van grote bedrijven die zelf te weinig tijd hebben om voor elk mediaoptreden een eigen speech te schrijven. Door de komst van speechschrijvers is er veel veranderd.
De schrijvers van het artikel hebben 66 speeches onderzocht van 2 ministeries, de helft uit eind jaren 80 en de andere helft uit 2003/2004.
Zij constateren een aantal opvallende verschillen.
De teksten zijn korter geworden. Van 20 minuten of meer naar een kwartier.
Ook de lengte van de zinnen is met gemiddeld 3 woorden gedaald naar 15,8 woorden per zin.
Bewindslieden gebruiken tegenwoordig alledaagse voorbeelden, waardoor zij een beter contact met hun publiek maken.
De speechschrijvers gebruiken meer stijlmiddelen zoals uitdrukkingen en gezegdes, metaforen, herhaling en oneliners.
In speeches worden bewust elementen uit de spreektaal toegevoegd.
De toespraak heeft een centralere plaats gekregen. Het is veel meer op het publiek gericht en minder schools. Maar volgens de schrijvers van het artikel kunnen ze nog wel wat meer uitblinken door nieuwe metaforen en memorabele soundbites.
Wanneer je geïnteresseerd bent in taal(gebruik), kun je bij de betere boekhandel het tijdschrift maandelijks in de schappen vinden.
Het valt mij op dat veel sprekers niet ademen, tenminste, niet op de juiste manier. 
In maandblad “Onze Taal” van juni 2009 wordt het verschil in toespraken door ministers van 20 jaar geleden en nu besproken. Er worden een aantal opvallende verschillen geconstateerd.
0 reacties >