Dominee Gremdaat: 5 presentatietips van een expert

Sommige mensen kunnen alles zeggen.

Ongezouten commentaar geven op politici.

Pittige uitspraken doen. En ermee wegkomen.

Oh, lijkt het je stiekem niet geweldig om ongestraft van alles te zeggen?

Gremdaat maakt Van Haersma Buma uit voor angsthaas. Zegt dat Gerd Leers groene schijt scheet. Noemt politici lafaards.

Klinkt heftig hè, als het er zo staat?

Natuurlijk kan hij niet zomaar kwakkeloos om zich heen slaan.

De inhoud en vorm van z'n verhaal zijn zorgvuldig samengesteld.

Bekijk het videofragment van Gremdaat "Nederland is bevrijd" op de website van de Volkskrant.

In 2,5 minuut leer je maar liefst 5 waardevolle lessen.

#1  Creëer krachtige metaforen

Gremdaat noemt Wilders "Blonde Willie". Hij maakt van hem een typetje. Blonde Willie krijgt een koekje van eigen deeg.

Wilders staat bekend als de meester van de metaforen. 

Het koppel 'Henk en Ingrid' komt regelmatig voorbij in de Tweede Kamer.

Politici van andere partijen hebben dit overgenomen. Wilders bereikt daarmee precies wat hij wil. De tegenstander kijkt door zijn bril naar de wereld.

#2  Maak een verhaal dat danst

Als luisteraar beweeg je steeds van en naar 'bevrijding'.

Van partijen die de armen ineen slaan en Van Haersma Buma die ineens weer uit z'n woorden komt naar een Nederland dat in rustiger vaarwater zit.

Van de vragen over de angst voor Blonde Willie naar blij met de bevrijding en het juk dat verdwenen is.

Die beweging maakt het aantrekkelijk om naar te luisteren.

#3  Doe alsof je gedachten leest

De spannendste uitspraken leidt Gremdaat in.

Hij zegt: "Ik weet niet hoe het met u zit, hè, heeft u het ook dat je je afvraagt waarom…".

Door deze zin legt hij de uitspraken erna bij de kijker neer.

Hij formuleert zijn antwoord in de vorm van vragen. Zijn uitspraken zijn daardoor niet direct. Maar hij zegt ze wel.

#4  Gebruik je stem en houding

Als Gremdaat niks zou doen met z'n stem, handgebaren en gezichtsuitdrukking, dan zou het een saai fragment zijn.

Juist door woorden als WAAROM en BANG uit te vergroten, is het leuk om naar te luisteren. Na de zin over Gerd Leers deinst hij achteruit en laat schrik zien.

Een beetje overdrijven verhoogt het kijk- en luisterplezier.

#5  Humor

Het hele verhaal is luchtig door de humoristische ondertoon.

De humor in dit verhaal is dat de held eigenlijk een held op sokken is. Partijen die niks in te brengen hebben tegen de grote boze wolf Blonde Willie. Die uiteindelijk zegevieren, maar niet door hun eigen verdienste.

Knap hoe je in een kort fragment zoveel kunt zeggen.

Grote sprekers weten te boeien omdat zij hun presentatie als een vorm van entertainment zien. Een mooi voorbeeld is Benjamin Zander.

Presenteren is entertainment. Hoe denk jij daarover? Geef je reactie.

Maak van je presentatie geen Zeeslagje. Een verrassend eenvoudige oplossing om bergen saaie cijfers aantrekkelijk te presenteren.

Maandenlang doe je onderzoek.
Je vult spreadsheets met informatie.
Je analyseert.

Dat is je vak, daar ben je goed in. Dat gaat over inhoud.

Maar dan moet je al die data presenteren. Een totaal andere tak van sport.

Een excelsheet knippen en plakken in je Powerpoint?
Dat werkt dus niet. Dat soort slides zijn onleesbaar voor het publiek. Letterlijk.

Het lijkt wel Zeeslagje. Getal op C3. Conclusie op A5, E7 en B4. Raak en gezonken.

Uit één sheet kun je wel 10 conclusies trekken.

En daar zit ‘m de crux.

Die 10 conclusies, die moet je laten zien.

Ja ho even, zeg jij.

Ik moet toch vertellen welke rekenmethode ik heb gebruikt. Welke aannames ik heb gedaan. Welke stappen ik heb gevolgd?

Nee hoor.

Wat jouw publiek wil horen, is wat het ermee kan. Welke informatie ze helpt om beslissingen te nemen waar ze voor staan.

Je publiek wil snel en eenvoudig de kern van het onderzoek horen. Niet al het voorwerk.

Je focust je presentatie op de conclusie. De kernboodschap.

Maar dat is simplistisch! Dan nemen ze me niet serieus.

Is dat zo?

Hun tijd is schaars. Hun aandacht kort.

Hou een pakkend en overtuigend verhaal. Maak een fraaie handout met de excelsheets voor wie extra informatie wil. Zo gebruik je geen seconde teveel van hun tijd.

Dat zullen ze ongelooflijk waarderen. Veel méér dan wanneer je ze overlaadt met informatie.

Moet er dan geen enkel detail in mijn presentatie?

Jawel, maar niet alle details zijn even belangrijk.

Geef alleen details en aannames die de conclusie drastisch beïnvloeden als ze zou veranderen. En geef alleen informatie over die bronnen waarover je vragen verwacht.

Hoe presenteer ik die goed gekozen cijfers?

Open in Powerpoint of Keynote een grafiek of diagram. Zet daarin alleen de cijfers die bij die ene conclusie horen. Herhaal dit voor elke conclusie.

Dus niet zo.

Maar zo.

En voilà. Eenvoudige, in één oogopslag te begrijpen slide.

En als er dan een vraag komt uit het publiek?

Dat is juist fijn. Vertel niet alles, maar maak je publiek nieuwsgierig. Dan krijg je vanzelf interactie.

Precies waar een presentatie voor bedoeld is.

Heb jij een betere manier om data te presenteren? Schrijf het in de comments!

Als Sherlock Holmes je publiek bestuderen

“Ken je publiek”, dat advies heb je vast wel eens gekregen.






De meeste sprekers vinden het genoeg om min of meer te weten uit welke sectoren het publiek komt. Maar om nou een speurtocht op te zetten en meer informatie te achterhalen.

Dat kost zoveel tijd.

Hoe geweldig een presentatie ook is, zonder de aansluiting met het publiek kan het alsnog grandioos mislukken. Je presentatie is niet interessant genoeg. Niet relevant. Te ingewikkeld.

Het bevat informatie dat het publiek al weet. Of er ontbreekt informatie, waardoor het publiek de spreker niet meer volgt. En afhaakt.

Een kleine speurtocht toch niet zo’n gek idee?

Als je precies weet tegen welke mensen je spreekt, dan kun je veel beter inschatten welke informatie je moet delen. Je kernboodschap scherper maken. Mensen gemakkelijker overtuigen.

En dat scheelt tijd.

Gemakkelijker gezegd dan gedaan. Want waar begin je? Kun je wel genoeg informatie achterhalen?

Toch valt meer te vinden dan je in eerste instantie misschien denkt.

Aanknopingspunt is in veel gevallen de congresorganisatie. Zodra je de deelnemerslijst bemachtigt dan ben je een heel eind. Wellicht kan de organisatie je meer vertellen over het verwachte publiek. De organisatie is gebaat bij goede presentaties. Dat je je wilt afstemmen op het publiek is een legitieme reden om de lijst te krijgen.

Je kunt een korte enquête doen onder een aantal deelnemers. Telefonisch of via sociale media. Stel een vraag op Twitter en vermeld de #congresnaam.

Waar Sherlock letterlijk op pad ging, kun jij vanachter de computer je werk doen. Jouw bronnen zijn Linkedin, Twitter en Facebook of ‘gewoon’ een naam intypen bij Google levert een schat aan informatie.

Via de sociale media lees je waar mensen over praten. Waarin zij geïnteresseerd zijn. Wie zij volgen.

Waar komen de mensen vandaan? Wat zijn hun interesses? Waar werken ze?

Voor een sterke opbouw van je presentatie wil je weten hoeveel achtergrondinformatie nodig is. Zeker bij een gemengd publiek kun je beter iets teveel achtergrondinformatie geven dan te weinig. Je wilt tenslotte de hele zaal erbij houden. Voor de liefhebbers maak je eventueel een handout met diepgaande informatie.

Wat weet het publiek van het onderwerp? Zitten er generalisten, specialisten of mensen die nauwelijks kennis over het onderwerp hebben?

Waarom zijn ze gekomen? Wat denk je dat ze komen halen? Welke bezwaren denk je dat ze hebben?

Mensen die niet vrijwillig naar een presentatie komen, zijn soms moeilijker te overtuigen van het belang van jouw onderwerp.

Als je vermoedt dat het publiek het niet met je eens is, besteed dan extra tijd aan het formuleren van je argumenten. Je kunt in je verhaal mogelijke bezwaren opnemen en beantwoorden.

Eén ding is zeker. Het publiek komt niet voor jou, maar voor wat je te bieden hebt.

Daarom is het zo belangrijk om goed te weten wie je voor je hebt. Alleen dan kun je informatie geven waar het publiek iets mee doet. Alleen dan zal het actie ondernemen op jouw kernboodschap.

Kun je van te voren echt niet achterhalen wat het publiek weet?

Dan zit er niks anders op, dan een flexibele presentatie te bouwen. Voorbereid op alle niveaus. Met de nodige achtergrondinformatie en met specialistische informatie. Splits de informatie in korte blokjes tekst.

Aan het begin van de presentatie houd je een enquête onder het publiek. Afhankelijk van het resultaat sla je blokjes tekst over als blijkt dat die informatie al bekend of juist te specialistisch is.

Zo’n flexibele presentatie vraagt om een goede voorbereiding. Denk aan een ruime planning, waarin je tijd besteed aan hardop oefenen met verschillende varianten van je presentatie.

Je toehoorders kennen, betekent hun taal spreken. Voorbeelden gebruiken die hen aanspreken. Concreet antwoord geven op hun vragen.

Hoe ga jij te werk om meer over het publiek te weten te komen? Wie of wat zijn je bronnen?

Gratis alternatief voor dure congressen: bekijk online presentaties

Ga jij weleens naar een congres of seminar? Hoeveel ben je daaraan kwijt en wat levert het je op? In het oerwoud van congressen krijg je niet altijd waar voor je geld. Zoveel sprekers die slechte presentaties houden.

Eigenlijk zou er een Zoover voor congressen moeten zijn. Een site waar je ervaringen van bezoekers van het voorgaande jaar kunt lezen. Dan kun je een veel betere keuze maken.

Bezoek je een TED bijeenkomst, dan weet je vrijwel zeker dat de sprekers kwaliteit leveren. TED wil geen bulletpresentaties, maar sprekers die met passie het publiek onderhouden. De sprekers gaan door een strenge selectie en worden zelfs gecoacht om die kwaliteit te garanderen.

Deze bijeenkomsten zitten vaak ruim van te voren vol. Bij sommige TED talks kom je er alleen in op uitnodiging.

Als alternatief kun je naar een livestream lokatie. Dat zijn gratis toegankelijke plekken waar je met medegeïnteresseerden naar de presentaties kijkt.

Of, je bekijkt de presentaties achteraf. Op Youtube.

Hoeveel extra kijkers dat oplevert, ondervond generaal Van Uhm na TEDxAmsterdam. Zijn presentatie is te zien op de website van TED of via Youtube, samen goed voor 250.000 kijkers.

Je hoeft niet eerst live op een podium te staan. Met een beetje doorwerken heb je binnen een dag je eigen video op je website of Youtube kanaal staan.

Een videopresentatie heeft veel voordelen:

• bezoekers maken kennis met jou, het is een persoonlijke touch in de digitale wereld
• het toneel is oneindig
• de vindbaarheid van je website verbetert
• bezoekers kunnen de video doormailen (gratis reclame)
• je hoeft niet meer op pad voor het eerste contact (tijdrovend en duur)

Mondjesmaat kom je steeds meer video pitches tegen op internet.

Met een filmcamera en een programma als iMovie of Moviemaker, kun je al een prima resultaat bereiken. Mits de video pitch goed gebruik maakt van alle voordelen; beweging, interactie, beelden/foto's en bewegend beeld combineren.

Waarom zeg ik dit zo expliciet?

De afgelopen dagen heb ik tientallen videopitches bekeken. Zomaar. Van willekeurige bedrijven.

En wat valt mij op?

De meest video's zijn kort. Prima. De ondernemer of professional kijkt in de camera. Ook goed.

Alleen, hij blijft kijken, en kijken, en vertellen over z'n ideeën en producten...

Video is "show, don't tell". Veel sprekers blijven in de "tell" modus hangen. Een monoloog over ideeën en producten. Ze maken nauwelijks gebruik van de voordelen van video. Dan kun je beter een goed stuk tekst schrijven.

Wat zijn de ingrediënten voor een sterke videopresentatie:

• Een kort eenvoudig verhaal (maximaal 3 min.) met één duidelijke concrete boodschap (bij voorkeur een belofte).
• In het verhaal laat je in elk geval weten: voor wie je er bent, welk probleem/vraagstuk je oplost, wat die oplossing is en welk resultaat dat voor je doelgroep oplevert.
• Waarom moeten ze persé bij jou zijn, jouw product gebruiken of idee overnemen?
• Welke actie moet de kijker nemen; klik hier, bel me, word lid, reageer?
• Beweging/afwisseling: bewegende beelden bijvoorbeeld op lokatie, een foto tussendoor, een demonstratie van het product
• En goed geluid.

Op de iPad kun je een app met autocue downloaden. Handig, maar als het even kan, adviseer ik de tekst op te nemen zonder autocue. Met autocue oogt stijfjes. Leer de tekst, die toch niet langer is dan 3 minunten, uit je hoofd. Laat het vervolgens los en spreek vrijuit in de camera.

Wil je inspiratie opdoen. Bekijk dan deze TEDtalk van Chris Anderson. Hij laat mooie voorbeelden zien en vertelt waarom video zo krachtig is.

Ken je mooie voorbeelden van video pitches, of heb je er zelf een gemaakt, deel ze dan hieronder bij "reacties". Graag!

De dag dat politiek in de media nooit meer hetzelfde zou zijn

Het lijsttrekkersdebat op 6 maart 2002 is 10 jaar na dato nog steeds om van te smullen en tenenkrommend tegelijkertijd. De NOS maakte er een documentaire over.

Pim Fortuyn wint met enorme overmacht de verkiezingen in Rotterdam en die avond ontmoet hij zijn collega lijsttrekkers in Amersfoort.

Er is vanaf de eerste minuten gedoe.

De heren komen uit alle windstreken van Nederland. Dijkstal is keurig op tijd en irriteert zich eraan dat het debat maar niet begint. Ad Melkert moet nog arriveren. Na eindeloos geharrewar en om te voorkomen dat Dijkstal vertrekt, besluit de NOS te starten.

En op dat moment komt Melkert binnen. Zonder Fortuyn te feliciteren zakt hij in zijn stoel.

Het chagrijn straalt uit al zijn porieën.

Geen van de heren weet zich raad met (de zege van) Fortuyn. Geen van de heren heeft zich voorbereid op de mogelijkheid dat de uitkomst wel eens ander kon zijn dan zij op voorhand dachten. En geen van de heren heeft zich gerealiseerd wat een impact hun houding op die avond zou hebben.

Melkert spant de kroon. Hij wil Fortuyn niet eens aankijken. Hij zit half met zijn rug naar hem toe en spreek via Paul Witteman.

De anderen leunen achterover.

Achteraf wordt erover geklaagd dat er te weinig over de inhoud werd gesproken. Maar feitelijk waren de anderen gewoon slechte verliezers. Geen van hen liet z'n eigen geluid horen, stond voor z'n programma. Allemaal namen ze een re-actieve houding aan en er kon geen lachje vanaf. De enige die voorover met zijn armen op tafel zat en het naar z'n zin had was Fortuyn.

De klacht is ook aan het adres van Witteman. Hij zou het debat niet goed hebben geleid. Onzin vind ik. Iedereen was er zelf bij. Wanneer je bij een gesprek zit, bepaal je zelf wat je wilt zeggen en draai je een vraag zo dat je je boodschap kwijt kunt. Verliezer of niet.

Het belangrijkste wat iedereen in z'n teleurstelling en verwondering vergat daar aan tafel waren de kijkers. Hún achterban. Potentiële stemmers voor de landelijke verkiezingen.

Een slechte indruk achterlaten op tv is rampzalig.

Op de vraag van Witteman hoe de heren het debat hadden ervaren, sprak Ad Melkert na een diepe zucht de legendarische woorden: " 't hoort erbij". Dijkstal vertrekt nog voordat Witteman het debat goed en wel heeft beeïndigd.

Beide heren verlaten in datzelfde jaar de politiek.

Een publiek persoon moet zich positief profileren in de media. Ook tijdens interviews met bijvoorbeeld POW nieuws, die als irritant worden beschouwd. Job Cohen had daar ook geen zin in, hij redde het niet en trok zich onlangs terug.

Op uitzendinggemist kun je de documentaire "De dag dag Pim Fortuyn won" (40 min.) zien. Rond de 18e minuut begint het gehannes met laatkomers en start het debat.

Wat vind jij? Kun je het maken om in de media iemand bijna te negeren, omdat je het oneens bent met zijn standpunt?